आज हॉस्पिटलची सगळी धावपळ संपली. दिवसभरातल्या काही अडचणी, नको असलेले फोन कॉल, काही प्रॉब्लेम्स, काही कटकटी… हे सगळं आता रोजच्या आयुष्याचा इतका अविभाज्य भाग झालंय की, त्रास होतोय हे जाणवायलाही कधी कधी वेळ मिळत नाही.
हॉस्पिटलमधून निघालो आणि खांदेश्वर स्टेशनवर लोकल पकडली. लोकलच्या खिडकीतून बाहेर बघत होतो. बाहेरची माणसं धावत होती, गाड्या धावत होत्या, स्टेशनं मागे पडत होती… आणि त्या सगळ्या धावपळीच्या मध्ये अचानक मनात एक विचार आला—
कंटाळा आलाय आता या नोकरीचा…
दररोजचे नऊ तास, चार तासांचं ट्रॅव्हलिंग आणि ही सततची पळापळ.
सकाळी घरातून निघताना घड्याळाशी सुरू होणारी शर्यत, दिवसभर कामाच्या जबाबदाऱ्या, सतत वाजणारा फोन, न संपणाऱ्या अडचणी आणि संध्याकाळी थकून घरी परतताना उरलेली शक्तीही कुठेतरी रस्त्यातच संपून गेलेली…
क्षणभर वाटलं—
आयुष्य जर पटकन पाच वर्षं फास्ट फॉरवर्ड करता आलं तर किती बरं होईल!
त्या एका विचाराने मनातले सगळे त्रास, फ्रस्ट्रेशन आणि कटकटीचे विचार क्षणभर दूर झाले. जणू कोणीतरी वर्तमानाच्या गोंगाटावर हलकंसं शांततेचं झाकण ठेवलं.
पाच वर्षांनी कदाचित नोकरीतून मोकळा झालो असेन. सकाळी उठण्यासाठी अलार्मची गरज नसेल. कुठे पोहोचायचं आहे, कोणाला उत्तर द्यायचं आहे, कोणता फोन उचलायचा आहे, याची घाई नसेल.
वेळच वेळ असेल.
मालवणच्या घरी निवांत आठवडाभर राहता येईल. तिथल्या निसर्गात मनसोक्त फिरता येईल. सकाळचा चहा घाईघाईने संपवण्याऐवजी त्याचा प्रत्येक घोट अनुभवता येईल. घराच्या अंगणात बसून छान बासरी वाजवत दिवस घालवता येईल. आज ज्या क्षणांसाठी मन आतुर होतं, ते क्षण तेव्हा हाताशी असतील.
मोठ्या मुलाचं शिक्षण पूर्ण झालेलं असेल. तो कामाला लागलेला असेल. छोट्या मुलाची बारावी झालेली असेल आणि तो पुढच्या शिक्षणासाठी कॉलेजमध्ये गेलेला असेल. आज त्यांच्या भविष्यासाठी धावताना जे वर्तमान हातातून निसटतंय, तेव्हा कदाचित त्यांच्यासोबत निवांत बसता येईल.
मग कधीतरी दादरला सकाळी उशिरा उठून प्रकाशमध्ये जावं. आवडते वांगी-पोहे आणि साबुदाणा वडा निवांत खावेत. कुठलीही घाई नसावी. घड्याळाकडे पाहण्याची गरज नसावी. गप्पा मारत, चवीने खात अकरा वाजता तिथून बाहेर पडावं.
मग मनीज मध्ये जाऊन निवांतपणे एक छानसा चहा प्यावा. आज ज्या चहासाठी वेळ काढावा लागतो, तो तेव्हा वेळ घालवण्याचं निमित्त असेल.
शिवाजी पार्कला दुपारपर्यंत निवांत राउंड मारावा. पावलांना घाई नसावी, मनाला कुठलीही चिंता नसावी. मग आस्वादमध्ये जाऊन आवडतं पिठलं-भाकरी, भात मनसोक्त खावं.
घरी परतल्यावर दुपारची आवडती एक-दोन तासांची निवांत झोप घ्यावी. अशी झोप, जिच्या आधी मनात उद्याच्या कामांची यादी नसेल आणि उठल्यावर लगेच फोन तपासण्याची घाई नसेल.
संध्याकाळी बासरीचा रियाज.
ज्याला आत्ताच्या धावपळीच्या आयुष्यात वेळच मिळत नाही, तो दोन-तीन तासांचा निवांत रियाज… फक्त बासरी आणि आपण. स्वरांमध्ये हरवून जाणं. बाहेरचं जग काही काळ विसरणं. आज मनात असलेली अनेक गाणी वेळेअभावी ओठांवर येत नाहीत; तेव्हा ती बासरीतून अलगद उमटतील.
आणि संध्याकाळ झाली की वरळी सीफेसवर जाऊन समुद्रासमोर बायकोसोबत निवांत बसावं. काही बोलायची गरज नसावी. दिवसभराच्या थकव्याची कारणं सांगायची गरज नसावी. फक्त समोर समुद्र असावा, कानात लाटांचा आवाज असावा आणि सोबत आपली माणसं असावीत.
आज एकमेकांसाठी वेळ काढताना जी धावपळ होते, ती तेव्हा नसेल. एकत्र बसणं ही एखादी दुर्मीळ संधी नसेल; तेच रोजच्या आयुष्याचं साधं, सुंदर वास्तव असेल.
कधीतरी सकाळी उठून तिला गाडीतून पोदारला सोडायला जावं. तिथे बाय-बाय करून निवांत घरी परतावं. परतीच्या रस्त्यावर कुठे जायची घाई नसेल. मनात फक्त तिच्यासोबत घालवलेल्या त्या छोट्याशा वेळाची ऊब असेल.
आईसोबत जो वेळ कधीच घालवता आला नाही, त्या गप्पा मारता याव्यात. तिच्याजवळ निवांत बसता यावं. तिच्या जुन्या आठवणी ऐकता याव्यात. आज कामाच्या, प्रवासाच्या आणि जबाबदाऱ्यांच्या गर्दीत हरवलेले तिचे कितीतरी शब्द तेव्हा शांतपणे ऐकता येतील.
आणि कधीतरी अचानक गाडी काढून बहिणींकडे नाशिकला, ठाण्याला किंवा पुण्याला जावं. दोन-तीन दिवस त्यांच्या घरी राहावं. भरपूर गप्पा माराव्यात. जुन्या आठवणी काढाव्यात. मनसोक्त हसावं. भेटण्यासाठी तारीख, वेळ आणि सुट्टी जुळवण्याची गरज नसावी. नात्यांना वेळ देण्यासाठी वेळ मागावा लागू नये.
कदाचित आयुष्य खरंच बदललेलं असेल.
एखाद्या नवीन पुस्तकाचा विषय सुचेल. त्या पुस्तकावर निवांतपणे काम करता येईल. एखाद्या आवडत्या विषयाचा अभ्यास करता येईल. त्यावर सुंदर लेख लिहिता येईल आणि एखाद्या वर्तमानपत्राला तो देता येईल.
आज मनात येणारे कितीतरी विचार कामाच्या गडबडीत अर्धवट राहतात. कितीतरी कल्पना फोनच्या नोट्समध्ये बंदिस्त होतात. कितीतरी लेख लिहायचे राहून जातात. तेव्हा कदाचित त्या सगळ्यांना आकार देता येईल.
किती मस्त आयुष्य असेल ना?
जिथे दिवस संपत नाहीत, तर निवांत उलगडत जातात. जिथे वेळ पाठलाग करत नाही, तर सोबत चालतो. जिथे जगणं म्हणजे फक्त जबाबदाऱ्या पूर्ण करणं नसतं, तर प्रत्येक क्षण अनुभवणं असतं.
जर आयुष्य पाच वर्षांनी पटकन फास्ट फॉरवर्ड झालं तर…
पण मग एक विचार मनात येतो—
कदाचित मला पाच वर्षं पुढे जायची गरजच नाही.
कदाचित त्या भविष्यातल्या निवांत आयुष्याची पूर्ण वाट पाहण्याची गरज नाही. कदाचित त्या आयुष्याचे छोटे छोटे तुकडे आजपासूनच वर्तमानात आणता येतील.
आजच्या धावपळीतून थोडा वेळ चोरता येईल.
थोडा निवांतपणा.
थोडा बासरीचा रियाज.
थोडा समुद्र.
थोडा निसर्ग.
थोड्या गप्पा.
आईजवळ बसण्याचा थोडा वेळ.
आपल्या माणसांसोबत मनापासून हसण्याचा थोडा क्षण.
आणि थोडं स्वतःसाठी जगणं.
कारण शेवटी…
पाच वर्षांनी मिळणारं आयुष्य सुंदर असेलच,
पण त्या आयुष्याची थोडीशी चव आजही घेता आली,
तर कदाचित आजचं धावपळीचं आयुष्यही हळूहळू सुंदर होईल.
कदाचित फास्ट फॉरवर्ड करण्याची गरज आयुष्याला नाही…
कदाचित गरज आहे ती फक्त थोडं थांबण्याची.
-राजेश कापसे
